Шчыра кажучы, шаноўнае панства, даўно ў мяне так не бамбіла, як ад гэтай навіны. Беларусы, якія жывуць у Беларусі, у якой дзьве дзяржаўныя мовы – беларуская і расейская, мовы, роўнасьць якіх фармальна гарантаваная Канстытуцыяй, напісалі звароты, каб інфармацыя на таварах была напісаная ў тым ліку і на беларускай мове. Усё ж лягічна, так? Але на гэта яны атрымалі шэраг адказаў, сутнасьць якіх зводзіцца да аднаго – зьяўленьне беларускай мовы на ўпакоўцы эканамічна нявыгадна. Уявіце сабе.

Тут.бай апублікаваў навіну “Мова не обязательна. Производители уверены, что белорусский язык на упаковке приведет к подорожанию”. Закон “Аб абароне правоў спажыўцоў” атрымлівае новую рэдакцыю, яе ўжо падрыхтавала Міністэрства антыманапольнага рэгуляваньня й гандлю, неўзабаве яго разгледзіць парлямэнт і амаль з упэўненасьцю прагназую, што ўхваліць.

Галоўнае пытаньне было ў наступным: зараз ёсьць пункт, згодна зь якім вытворца абавязаны напісаць на ўпакоўцы альбо ў дакумэнтацыі інфармацыю “на белорусском или русском языке четким и разборчивым шрифтом”. А звароты былі накіраваныя на тое, каб зьмяніць бягучую рэдакцыю на “на белорусском и русском языке четким и разборчивым шрифтом”, то бок абавязаць пісаць на абедзьвюх мовах. Я бы прапанаваў увогуле пісаць толькі на беларускай мове прынамсі назву, лягатып і іншыя элементы, а склад пакінуць на расейскай мове, але гаворка не пра сутнасьць прапановы і не пра мае варыянты.

Дарэчы, зварот можна напісаць і зараз. Дзеля гэтага патрэбна выканаць усяго тры простыя крокі:

  1. Перайсьці па адрасу.
  2. Пстрыкнуць на пункце “электронныя обращения граждан” ды запоўніць свае дадзеныя.
  3. Скапіяваць файл з тэкстам звароту адсюль ды далучыць яго да звароту.

Дык вось, больш крывадушных і ганебных адказаў я ня бачыў. Глядзіце самі:

Для производителей это [предложение законодательно закрепить статус белорусского языка] «является экономически необоснованным и невыгодным».

МАРТ

Если закон изменят, предприятию придется оплачивать работу лицензионного переводчика с русского на белорусский. Кроме того, придется заново разработать дизайн этикетки, чтобы разместить всю необходимую информацию на маленькой упаковке йогуртов, творога, сыров. Изменения приведут к бессмысленному повышению себестоимости товара, так как молочная продукция — скоропортящаяся. Рынок Беларуси составляет 45% от всей изготовленной продукции «Савушкина продукта». Остальное поставляется в другие страны, где не читают по-белорусски.

 

«Савушкин продукт»

На упаковках побольше может дублироваться на казахском и английском, но для поставок на российский рынок русского языка достаточно. При этом упаковка производится одна и та же для продукта на экспорт и на внутренний рынок, и подача информации на русском и белорусском языке будет неудобна для России.

«Беллакт»

Обязательство дублировать информацию на русском и белорусском языке увеличило бы себестоимость продукции.

«Агрокомбинат Снов»

В стране два государственных языка, и предприятия имеют право писать информацию и на русском. Введение обязательного дублирования информации на белорусском, по ее словам, приведет к удорожанию продукции на 20% из-за необходимости менять упаковку.

В составе кремов и другой косметической продукции «Белиты» много биологических и химических терминов. В переводе на белорусский их может просто не узнать конечный потребитель, а часть терминов не имеет аналогов в белорусском. В итоге потребитель от такого нововведения не выиграет, потому что недополучит информацию.

Вероника Романовская

Начальник научного центра «Белита-Витэкс», кандидат химических наук

Гэтыя перліны яшчэ можна апраўдаць нейкім дбаньнем пра ўласную кішэню. Далей – цікавей.

Паслухаем Ганну Канапацкую. На хвіліначку, яна – адна з дзьвюх дэпутатак ад апазыцыі, што трапілі ў Парлямэнт, член АГП.

Рассказала «Нашей ниве», что поддерживает расширение сферы использования белорусского языка и считает, что два государственных языка в нашей стране должны иметь равный статус. Вместе с тем она обратила внимание, что сейчас крайне «непростая экономическая ситуация» и надо руководствоваться «прежде всего экономическими интересами и нельзя, чтобы производители несли неоправданные расходы».

Анна Канопацкая

Прынамсі Алена Анісім хоць штосьці паабяцала, а не зрабіла прыязны твар, трымаючы дулю ў кішэні.

Пообещала внести соответствующие предложения на рассмотрение профильной комиссии, когда туда поступит проект закона. Она также просила прислать ей на почту копии обращений граждан в парламент, чтобы впоследствии она могла сослаться на большое количество тех, кому важно обязательное написание информации о товаре на белорусском языке.

Алена Анисим

Дарэчы менавіта пагэтаму я й падказаў, як запоўніць зварот напачатку допісу. Хай бачаць, што нас шмат.

Панове, вы толькі ўчытайцеся ў гэтыя аргумэнты.

Перакладчык з расейскай на беларускую. Задумайцеся, якім словам можна назваць сітуацыю, калі заяўляюць, што патрэбен перакладчык на тытульную мову краіны?

Новы дызайн этыкеткі? Да вы штомесяц новы прадукт у крамы запускаеце, аднак у гэтым выпадку праблемы з дызайнам няма.

Месца няма? Гэта ўжо ваш галаўны боль, як гэтае месца знайсьці, было б жаданьне. Увогуле, ня бачу праблемы ў тым, каб зрабіць адну ўпакоўку для Беларусі, а іншую – на экспарт. Так, пэўныя выдаткі на дызайн, але ж прабачце, што вы за прадпрыемства, калі ня можаце зрабіць банальны пераклад на родную мову ды надрукаваць?

Дарэчы пра пераклад. Тое, што тэрмінаў няма на беларускай мове – лухта. Вазьміце хімічны слоўнік і пачытайце. Ну а тое, што шмат тэрмінаў няма і ў расейскай мове, а яны насамрэч проста трансьлітараваныя з ангельскай – Беліту не турбуе? Наконт пазнае ці не спажывец тэрмін: па-першае, гэта толькі меркаваньне спадарыні Раманоўскай, па-другое, калі й не пазнае, нармальнай рэакцыяй будзе цікавасьць да слова, жаданьне яго вывучыць і, урэшце рэшт, удасканальваньне валоданьня мовай.

Падача інфармацыі на беларускай і расейскай мовах будзе нязручнай для расейскіх спажыўцоў! Не, ну паглядзіце, дбаюць пра Расею, малайцы якія. А казахская мова ім не замінае, цікава?

Што да дэпутатак. Вы – апазыцыянеркі, хаця б фармальна. Вы абяцалі, што будзеце адстойваць беларускія мову, культуру і гэтак далей. Ну вось вам, выдатная магчымасьць для таго, каб праявіць сябе. І што вы робіце? Першая пачынае клапаціцца пра небарак-вытворцаў. Другая абяцае зрабіць нейкія прапановы для профільнай камісіі. І ўсё? Няма слоў.

Калісьці, калі я быў яшчэ малы, а Беларусь у яе сучасным выглядзе атрымала незалежнасьць, разглядалі пытаньне пра мовы. Доўга спрачаліся, пакінуць толькі беларускую мову альбо і расейскую таксама. Вырашылі, што не гатовае грамадзтва, што трэба зь ім мякка, павольна. А потым – 1994 год і гэтак далей. І што сёньня? Сёньня мы кажам, што друкаваць упакоўку зь беларускай мовай – эканамічна нявыгадна і трэба шукаць дыплямаванага перакладчыка!

 

Пішуць, што нацыянальнае агенства па турызму вырашыла прасоўваць Беларусь пад лёзунгам «Спокойствие, уют и полное отсутствие спешки». Але гэта ёсьць у любой нармальнай краіне, і можа быць паболей нашага. А трэба Беларусь прасоўваць празь беларускія мову, культуру, кухню, гісторыю, праз тыя адметнасьці, якія робяць з нас беларусаў. Хоць у кожным з нас намешана шмат нацыянальнасьцяў, галоўнае – кім вы сябе адчуваеце.

  • Каго любіш?
  • Люблю Беларусь!
  • То узаемна!